Ik schrijf dit stukje onderweg tussen Jakarta en Bangkok. Ik was er zopas samen met collega Lotte Jeursen een week onderweg met een internationale groep leiders van NGO’s. Op zoek naar doorbraken in het beschermen van natuur.
Na 8 jaar S&L, meer dan 150 organisaties begeleid, denk ik wel eens dat ik het allemaal wel kan. Dat ik het allemaal wel gezien heb. En misschien was dat in België ook wel zo.
S&L internationaliseert. Niet omdat we ons in België en Nederland vervelen, maar omdat het de missie is van de organisatie en haar adviseurs nog in dit leven grote maatschappelijke positieve veranderingen te katalyseren op vlak van klimaat, biodiversiteit, rechtvaardigheid en (ook economische) democratie. En vrede. Hopelijk ook dat.
Internationaliseren
België=>Nederland check. Maar steeds meer internationale NGO’s vragen ons ook om hulp. Als witte, westerse organisatieadviseurs met een shitload aan bias en privilege naar de andere kant van de wereld vliegen om daar doorgaans een meerderheid van mensen uit het Globale Zuiden te faciliteren. Niet evident. Ook wij adviseren: zoek een facilitator ter plaatse, daar zijn er genoeg goeie van te vinden.
En toch bevonden we ons aan de andere kant van de planeet. De mooie feedback die we mochten ontvangen: jullie doen iets wat we nog nooit hebben meegemaakt.
Het resultaat: Doorbraak.
Maar wat doen we dan anders? Blijkbaar wel iets. Elke grote stad op aarde heeft wel mensen die the art of facilitation onder de knie hebben. Maar blijkbaar dus niet the S&L-way?
Wat wij anders doen.
Anders 1: Altijd Deep diven
Deep diven is de organisatie beter leren kennen door heel veel documenten van de organisatie door te nemen en gerichte gesprekken met medewerkers te voeren, 1 op 1. Nog voor je een proces begint.
In begin deden we dat niet. Heel stoer hoor als consultant: zonder voorkennis starten aan je Flipchart Natuurlijk ben je zogezegd “geniaal” en heb je alles na een half uur faciliteren door. Not.
Natuurlijk. De dynamiek. Wat er speelt. Patronen in organisaties zijn na een tijdje wel herkenbaar. En daar geraak je als facilitator een heel eind mee.
Maar is het wel een heel eind in de juiste richting? In een deep dive leer je een organisatie echt goed kennen en ontdek je de daadwerkelijke behoefte. En die is geregeld helemaal anders dan “de vraag”.
“In een deep dive leer je een organisatie echt goed kennen en ontdek je de daadwerkelijke behoefte. En die is geregeld helemaal anders dan ‘de vraag’.”
De les is toch wel dat het beter is heel erg goed voorbereid te zijn en de achterliggende issues en behoeftes van de organisatie goed te snappen. Het juiste doel voor ogen. Ja, deep diven kost natuurlijk meer. Maar je spaart er de organisatie heel veel tijd én geld mee tijdens de volgende stappen van het proces.
Anders 2: Faciliteren én adviseren tegelijk
Faciliteren is een kunst. Een kunst waar we bij S&L op trainen. De wijsheid uit een groep in de organisatie halen. Inside-Out werken heet dat. Systemisch werken. Creatief met methodologie. Zowat de helft van de “consultants” zweert erbij.
De andere helft zweert dan weer bij Outside-In werken. Als consultant heb je al veel gezien. Je bent wijs. Je hebt veel kennis. En de organisatie waar je voor werkt vraagt je ”wat te doen”.
Het wordt vaak als heiligschennis gezien het vak van procesfacilitatie en advies te vermengen. En toch is dat heel vaak wat we met S&L doen. En dat is uniek. Maar ook wel een beetje complex, die 2 petten.
Anders 3: Het proces samen met de organisatie (re)designen
Je ziet het veel overheden (werken we niet voor), maar ook steeds meer organisaties doen: een gedetailleerde TOR opstellen waar je dan als adviesbureau op mag intekenen: docs lezen, 8 interviews, 3 sessies en een rapport.
Nee, dank u. Dat gaat niet werken. Het is als dat koppel dat met Google Sketch Up hun droomhuis heeft getekend en presenteert aan de architect als een “zo moet het”. Het resultaat is steeds: middelmatigheid. Of erger: een huis zonder trap.
Bij S&L gaan we altijd, TOR of geen TOR, eerst in gesprek met de organisatie. Minstens 2 keer. Zo bouwen we samen het proces.
En dan is er de regel van Snozzi: Maak een plan. Voer het uit. En als je onderweg vaststelt dat je moet bijsturen. Stuur dan altijd bij. Wees maar zeker. In internationale groepen heb je voortdurend bij te sturen.
Anders 4: Strategie laten leven met beslissingen, acties en checks
Strategie zonder acties, indicatoren en beslissingen is gewoon een droom die niemand onthoudt. Bij het samen designen van een strategisch proces dringen wij van S&L er daarom steeds op aan verder te gaan dan de abstracte delen van een strategie: visie, missie, Theory of Change.
“Strategie zonder acties, indicatoren en beslissingen is gewoon een droom die niemand onthoudt.”
Geen enkele strategie is volwaardig als je niet ook hebt gekeken naar je eigen operationeel apparaat. Naar je centen bijvoorbeeld, je systemen, je partners, de competenties in je team.
En een meerjarige strategie kan fantastisch lezen. Tot je hem voor “next year +1” omzet in acties en to do’s. Stress, want nu wordt het concreet. En minstens één iemand zal iets anders moeten doen dan gisteren. Niet zelden verandert zo die abstracte strategie naar een niveau die wél begrijpbaar en vaak ook wat meer haalbaar is. Verre dromen worden dan targets dichtbij.
“Verre dromen worden dan targets dichtbij”
Dienstbaar leiderschap
Internationale NGO’s begeleiden is een pak moeilijker dan een nationale organisatie helpen. De juiste houding van de organisatieadviseur is er één van dienstbaarheid én leiderschap tegelijk.
Dienstbaar. Constant onderzoeken wat de behoefte in een groep is en er je proces en agenda op aanpassen. Maar ook eenvoudige zaken zoals direct reporting: nog de dag van de sessie het verslag doorsturen (en de to do’s 😊 ). En soms ook overnemen waar de organisatie zelf niet in slaagt.
Maar het is ook leiderschap. Gegrond grenzen trekken. Het is anderen beïnvloeden zodat ze doen wat nodig is. Het is verantwoordelijkheid nemen voor wat goed gaat en vooral ook waar dat niet zo is. Het is rust brengen, maar ook uitdagen om er nog meer uit te halen. Het is je groep beschermen en in sommige gevallen zelfs jezelf opofferen.
Dienstbaar leiderschap.
Eerlijk
Maar ook even eerlijk. Internationale groepen begeleiden is ook heerlijk. Het is impact maken op grote schaal. Het is de wereld zien. Verwonderd blijven door het verschil én de gelijkenissen. Door de schoonheid, maar ook verdriet hebben bij het zien van de tastbare effecten van klimaatverandering.
Het is soms ook prutsen. Soms is het excelleren.
En het is vooral heel erg buigen. Buigen voor het fantastische werk dat mensen, betaald en onbetaald over de hele wereld doen. Tienduizenden kilometers van elkaar en toch verbonden rond één missie.
“Tienduizenden kilometers van elkaar en toch verbonden rond één missie. Daar buigen Lotte en ik voor.
”
