Hij verhuurde op zijn zeventiende boksringen en organiseerde vechtsportevenementen tot in Brazilië en Rusland. Zij stuurde op haar zevenentwintigste het landelijke campagneteam van GroenLinks aan. Daarna kwamen Palestina en Libanon, Bernie Sanders en de PvdA, PAX en Milieudefensie.
Jacob en Lotte kennen maatschappelijke organisaties van binnenuit: als directeur, als campagneleider, als oprichter van een eigen ngo. Ze hebben ook van dichtbij gezien wat er gebeurt wanneer het geld opdroogt en een organisatie steeds meer gaat doen om overeind te blijven. Met die ervaring gaan ze Nederlandse goede doelen en maatschappelijke organisaties helpen om opnieuw scherp te kiezen.
"Mijn sociaal ondernemershart bleef kriebelen"
Koenraad: Deze week maken jullie je engagement om S&L Nederland uit te bouwen bekend. Jacob, hoe ben jij hier beland?
Jacob: "Als we echt diep gaan, wordt dit een lang antwoord. Op mijn zeventiende begon ik met het verhuren van boksringen. Ik kwam daardoor op veel evenementen en dacht: dit kan ik zelf, dit kan ik beter. Tien jaar lang heb ik vervolgens vechtsportevenementen georganiseerd, eerst in Nederland en later tot in Brazilië, de VS en Rusland. Het was mijn eerste ervaring met ondernemen, maar ik miste de maatschappelijke bijdrage. Ik wilde meer doen dan geld verdienen."
"Dus ging ik als vrijwilliger en activist naar Palestina, en daarna voor mijn studie naar Libanon, waar ik vijf jaar ben gebleven. Ik werkte er voor allerlei ngo's en begon er zelf een, die boksles gaf aan kinderen in vluchtelingenkampen. Daarna kwam de politiek: eerst als organizer voor Bernie Sanders, een campagne waar hoop en energie uit spraken, en vervolgens vijf jaar bij de Partij van de Arbeid en PRO. In Amsterdam heb ik samen met de collega's van GroenLinks de fusie vormgegeven. Dat voelde als een project, en het project is af. Mijn sociaal ondernemershart heb ik altijd behouden en dat bleef kriebelen. In S&L vind ik mijn sociaal ondernemershart, maar ook mijn activistische hart."
Koenraad: "Dat is precies de combinatie waaruit S&L in België geboren is. Iedereen heeft ons daar ongeveer anderhalf jaar lang gezegd: dit gaat nooit werken."
Koenraad: Lotte, waar kom jij vandaan?
Lotte: "Uit een echt onderwijsgezin. Mijn ouders gaven Nederlandse les aan mensen die in Nederland kwamen wonen, dus het is mij met de paplepel ingegoten dat je mensen helpt om hier een nieuw leven op te bouwen. Ik werd lid van GroenLinks op het moment dat de partij net flink verloren had bij landelijke verkiezingen. Vanwege het klimaat, ik wilde de partij juist supporten om dat thema. Ik begon er te werken en ging het landelijk campagneteam aansturen. Ik was toen zevenentwintig."
"Na een jaar of acht en heel veel verkiezingscampagnes wilde ik weleens zien hoe het er in de wereld buiten de politiek aan toe gaat. Ik werkte in het managementteam van PAX en werd daarna hoofd bewegingsopbouw bij Milieudefensie. In die jaren merkte ik dat veel ngo's tegen dezelfde problemen aanlopen: weinig duurzame fondsenwerving en willen groeien in bewegingsopbouw, binnen de context van een politiek klimaat dat niet vanzelf de kant op gaat die ngo's willen."
Koenraad: Jullie kennen elkaar van de fusie in Amsterdam, waar jullie elkaars tegenhanger waren. En jij, Lotte, bracht Jacob bij ons binnen.
Lotte: "Ik had S&L eerst als opdrachtgever leren kennen en vond jullie toen al fijne, kundige en slimme mensen, met een relaxte werksfeer en veel humor. Toen ik voorstelde dat jullie ook eens met Jacob zouden praten, waren jullie eerst hard to get. Uiteindelijk zegden jullie toe, dus zei ik tegen hem: maak me trots."
“Vraag je een organisatie naar haar focus, dan noemt ze negen thema's.”
Eerlijk zijn, ook als het een opdracht kost
Koenraad: Jullie hadden allebei ook als zzp'er kunnen doorgaan. Waarom S&L?
Jacob: "Er zijn in Nederland veel kundige zzp'ers die voor ngo's werken. Wat S&L sterk maakt, is dat je veel meer disciplines en kennis samenbrengt. We zitten in principe met z'n tweeën op een klant, en omdat je dan met dubbele ogen kijkt, maak je sneller impact. En ik geloof in de missie."
Koenraad: "Want we are not getting rich."
Jacob: "Zeker niet. Het is een weloverwogen keuze."
Lotte: "Ik heb eerlijk gezegd niet zoveel met de term consultant. Het is nooit mijn droom geweest om dat te worden. Wat mij vertrouwen gaf, is dat jullie alleen werken met mensen die zelf directeur zijn geweest of in het managementteam van een non-profit hebben gezeten. Wat me ook opviel, is dat jullie weleens nee zeggen tegen opdrachten. Jullie zeggen gewoon eerlijk tegen een opdrachtgever: volgens ons hebben jullie dit helemaal niet nodig, jullie moeten eerst iets anders fiksen."
Koenraad: Was er ook iets wat jullie gek vonden aan S&L?
Jacob: "Ik vind het vooral heel leuk om allerlei Belgische woorden te leren. Een fotootje trekken, bijvoorbeeld."
Lotte: "Ik neem ook Vlaamse woorden over. Ik stelde vandaag aan iemand voor om in de namiddag af te spreken."
Koenraad: Wat brengt de ander mee dat jij niet hebt?
Lotte: "Jacobs sociaal ondernemershart. Die zakelijke kant in hem vind ik heel fijn. Daarnaast kunnen we heel hard werken en heel hard lachen. We schakelen moeiteloos van flauwe grapjes naar bloedserieuze gesprekken."
Jacob: "Lotte heeft meer oog voor het persoonlijke. Ik kan soms met gestrekt been een meeting ingaan, en dan helpt het als zij vooraf zegt: even je empathie aanzetten nu."
“In S&L vind ik mijn sociaal ondernemershart, maar ook mijn activistische hart”
Negen thema's is geen focus
Koenraad: Waar gaan jullie in Nederland het verschil maken?
Lotte: "Ik heb de afgelopen jaren met lede ogen aangezien hoe makkelijk er werd bezuinigd op ontwikkelingssamenwerking en op ngo's, terwijl het geld daar al niet tegen de plinten klotste. Veel organisaties zitten nu in een soort heroprichtingsfase. Ze moeten kritisch bekijken waar ze zich op gaan richten, scherpere keuzes maken en minder donorgedreven werken."
Jacob: "Ik zag het in Libanon en ik zie het hier: door geldgebrek gaan organisaties steeds breder werken. Je bent een eerstehulporganisatie, maar je kan een grant krijgen voor kinderonderwijs, dus ga je dat ook maar doen, want dan kan je je medewerkers behouden. Zo raak je langzaam de focus kwijt op het onderwerp waarvoor je bent opgericht. Ik vind het mooi om die focus terug te brengen, omdat je dan ook de passie bij mensen ziet terugkomen: o ja, daarom zijn we dit begonnen."
Koenraad: Hebben jullie tot slot één gratis advies voor wie dit leest?
Lotte: "Durf te kiezen. Het klinkt niet spannend, maar ik heb heel vaak gezien dat het niet gebeurt. Vraag je een organisatie naar haar focus, dan noemt ze negen thema's. Je gaat mij niet horen zeggen dat die niet belangrijk zijn, maar met beperkte middelen kan je niet zoveel tegelijk doen. Als je weet waar je voor opkomt, en dus ook wat je niet doet, maakt dat je organisatie superkrachtig."
Jacob: "Sommige mensen zeggen dat hoop uitgestelde teleurstelling is, en dat geloof ik dus niet. Vroeger was ik een doemdenker. Ik ging er altijd van uit dat Ajax zou verliezen, want dan had ik de teleurstelling alvast gehad. Op een gegeven moment heb ik dat omgedraaid. Nu ben ik de hele dag vrolijk omdat ik denk dat Ajax gaat winnen, en als het dan toch niet gebeurt, heb ik in ieder geval een leuke dag gehad. Blijf volhouden, want dan komt verandering."
Volhouden doe je samen
Een ondernemer die activist werd en een campagneleider die liever opbouwt dan beheert: S&L Nederland krijgt twee oprichters die weten hoe het voelt om een organisatie te leiden als het tegenzit. Hun boodschap aan het Nederlandse middenveld is even eenvoudig als lastig. Kies waarvoor je bent opgericht, zeg hardop wat je niet meer doet, en organiseer je met anderen.
Koenraad herkent er veel in. "Er is reden genoeg om te wanhopen. Maar hoe hou je het vol? Door het samen te doen, met leuke mensen. En er gebeurt ook veel goeds. Een paar jaar geleden klonk het overal dat jongeren alleen aan zichzelf denken en alleen op TikTok zitten. Ondertussen komen jongeren wereldwijd massaal op voor hun eigen toekomst."
Jacob en Lotte zijn begonnen. De komende maanden bouwen ze met de Nederlandse collega's het team en het netwerk van S&L Nederland verder uit.
